Innovatief stadsmeubilair als maatregel tegen hittestress

In Merelbeke, België, werd een innovatief type stadsmeubilair voorgesteld. De groene fietsenstalling combineert verschillende functies: het is een overdekte fietsenstalling met oplaadfaciliteiten voor e-bikes en tegelijk een verkoelende zitplaats dankzij de verticale groene wand en het waterbufferende groene dak.

De groene fietsbank kwam tot stand door een nauwe samenwerking tussen de provincie Oost-Vlaanderen, het gemeentebestuur van Merelbeke en fabrikant SIOEN in samenwerking met de fabrikant van straatmeubilair Abribo NV. De eerste editie kadert in het European Cool Towns project, dat de hittestress in steden en gemeenten in kaart brengt en innovatieve maatregelen voor klimaatadaptatie voorstelt.

Afkoeling, een uitdaging

Als bedrijf wil SIOEN inspelen op maatschappelijke noden en vragen. Een belangrijke uitdaging voor steden en gemeenten is de klimaatverandering gekoppeld aan het stedelijk hitte-eilandeffect. Door de klimaatverandering krijgen we vaker te maken met hitte dagen en hittegolven. Stedelijke centra worden dan warmer dan de afgelegen gebieden. Verhardingen, zowel verticaal door gebouwen als horizontaal door straten, pleinen, parkeerterreinen, enz. absorberen warmte en houden die lang vast. Daardoor koelen stadscentra 's avonds en 's nachts niet voldoende af. Hierdoor ontstaan hitte-eilanden die onze fysieke en mentale gezondheid negatief beïnvloeden.

Alle partners zochten naar waardevolle alternatieven die verkoeling, wateropvang en recreatie brengen. "Deze fietsenbank laat zien hoe we door innovatie en technologische vooruitgang de inrichting van de openbare ruimte in steden en dorpen kunnen aanpassen aan het veranderende klimaat. Zo'n groene oase, hoe beperkt ook in omvang, vormt een hittebestendige plek in een verharde omgeving. Hier integreren we verticaal groen, verkoelende waterelementen, regenwaterbuffering en CO2-vrije fietsmobiliteit optimaal in één ruimtebesparende constructie." Gedeputeerde Riet Gillis, verantwoordelijk voor Klimaat en Mobiliteit

demonstrator in Merelbeke, België

Het geplaveide Driekoningenplein in Merelbeke werd gekozen als locatie voor dit innovatieve concept. "Het Driekoningenplein is de centrale plek in onze gemeente: vlakbij het gemeentehuis, het cultureel centrum, het handelscentrum, de scholen en de ondergrondse parkeergarage. Dit plein bedekken met extra groenzones ligt niet voor de hand. Daarom hebben we geëxperimenteerd met een verticale groene wand en een groendak boven de fietsenstalling. Als dit concept voldoende verkoelend werkt, kan het gemakkelijk elders worden toegepast. Ik ben nu al benieuwd naar de meetresultaten. Met deze maatregel komt alles mooi samen: duurzame mobiliteit, en klimaat- en adaptatieplannen." Schepen Tim De Keukelaere, bevoegd voor Leefmilieu en Duurzaamheid.

Het Provinciaal Centrum voor Milieuonderzoek van de Provincie Oost-Vlaanderen zal in de zomer van 2022 hittestressmetingen uitvoeren op het Driekoningenplein. Het verkoelend effect van een levende groene muur op de gevoelstemperatuur van voorbijgangers zal worden gemeten.

Innovatief concept

Dit prototype stadsmeubilair is uniek in Europa en is mede ontworpen door fabrikant Sioen, specialist in technologische textiele toepassingen waaronder GreenTecStyle®, een innovatieve groene wand die natuur en technologie op een slimme manier combineert.

GreenTecStyle groene wanden worden tegenwoordig vaak gemonteerd op gevels, binnenmuren of als vrijstaande wanden. Door het intuïtieve ontwerp en de brandcertificering kan het product in verschillende binnen- en buitenomgevingen worden toegepast. Bij buitentoepassingen draagt een GreenTecStyle groene gevel onder andere bij aan stedelijke biodiversiteit, afkoeling van de gevoelstemperatuur tot 5°C, en een aangenamer groener stadsbeeld. Daarnaast fungeren de planten in de groene gevels als windvertragende en akoestisch dempende ingreep. Bij binnentoepassingen dragen groene gevels bij tot een aangenamere (groenere) werkomgeving en werken ze als een passief koelsysteem door het gebruik van vers regenwater.
Het is algemeen bekend dat de mentale gezondheid en het fysieke herstel van mensen sneller en beter verloopt in een groene leefomgeving. Greentecstyle maakt vergroening van de omgeving mogelijk waar dit met grondgebonden groen niet mogelijk is. En het levert een sterkere bijdrage aan de stedelijke biodiversiteit door het brede en diverse aanbod van bloeiende planten dat wordt toegepast in vergelijking met de vaak monotone grondgebonden groene gevels.

In deze toepassing konden we de resultaten van onze voorstudies en eerdere prototypes gebruiken om GreenTecStyle toe te passen in een 'opbouw'-concept, waarbij geen ondergrondse waterleidingen en reservoirs hoefden te worden aangelegd. Door de opbouwaanpak kunnen deze groene parkeerplaatsen en groene bankjes op grotere schaal in de stedelijke omgeving worden toegepast. Door het grote waterreservoir in de bank bespaart de opstelling ook kosten, aangezien steden en gemeenten minder vaak water moeten geven dan bij conventionele bloemenmanden en bloembakken in de straat.

"Bij SIOEN staan innovatie en duurzaam ondernemen hoog in het vaandel. SIOEN is voortdurend op zoek naar innovatieve en duurzame manieren om bij te dragen tot de maatschappij door middel van technisch textiel. Door onze GreenTecStyle groene gevelstof toe te passen, draagt deze fietsenstalling bij tot stedelijke vergroening, verkoeling en biodiversiteit. We zijn verheugd dat we samen met onze partner en straatmeubelfabrikant Abribo dit innovatieve project in Merelbeke hebben kunnen realiseren. We plannen om later dit jaar een tweede variant - een groene bank zonder fietsenstalling - te plaatsen in Oostende. Dankzij de financiële tussenkomst van Europa en de medewerking van de projectpartners is de ontwikkeling van dergelijke prototypes voor ons bedrijf haalbaar."
Benny Pycke, Product Manager, SIOEN Industries NV

Klimaatcijfers op maat van lokale overheden#.

Van de totale landoppervlakte van de gemeente Merelbeke is 17,3% verhard. Dat is hoger dan het gemiddelde in Oost-Vlaanderen (15,4%) en Vlaanderen (16%). In Merelbeke zijn huizen en tuinen goed voor 43,2% van de totale hoeveelheid verhard oppervlak, transportinfrastructuur voor 25,4%. Het ruimtebeslag bedraagt er 42,6%; in Oost-Vlaanderen is dat 33,3%. Dankzij de aanwezigheid van de Makegemse bossen, het Sint-Annabos en het provinciaal domein Het Gentbos is 24% van de oppervlakte in Merelbeke groen natuurgebied. Ter vergelijking: in Oost-Vlaanderen is dat 11,7% en in het Vlaams Gewest 15,2%.

De gemiddelde zomertemperatuur in Merelbeke bedraagt in het huidige klimaat 17°C en kan oplopen tot 25,1°C in 2100. Het gemiddeld aantal dagen met een maximumtemperatuur van 30°C of meer in Merelbeke stijgt van drie dagen in het huidige klimaat tot 32,8 dagen in 2100.

Dergelijke trendzettende cijfers zijn beschikbaar via de klimaatrapporten van Provincies.incijfers.be. De vijf Vlaamse provincies, waaronder de provincie Oost-Vlaanderen, stellen via deze online databank relevante cijfers ter beschikking van de lokale besturen.

Het lokale klimaatadaptatierapport biedt onder meer actuele cijfers over de mate van tegenspoed en buurtgroen voor elke Vlaamse gemeente of stad. Het rapport klimaatscenario vertaalt de wereldwijde klimaatvoorspellingen van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) naar het lokale niveau, inclusief verwachte warmtedagen en golven.

Contacten

**Benny PyckeProduct Manager & Project Leader Cool Towns, SIOEN Industries

  • benny.pycke@sioen.com - +32479 87 00 76**

Andere partners:
Riet Gillisgedeputeerde voor Klimaat en Mobiliteit - 09 267 81 44
Leen Meheus (metingen)Provinciaal Centrum voor Milieuonderzoek - 0476 93 20 41
Mechtild Zoeter Vanpoucke (aanpassingsmaatregelen)Provinciaal Centrum voor Milieuonderzoek- 0475 63 42 55
Ivo Adamdiensthoofd Leefmilieu, Lokale Overheid Merelbeke - ivo.adam@merelbeke.be - 09 210 32 71

Meer nieuws

Archief